Początki były nieporadne. Najpierw na stronach internetowych pojawił się tekst (możecie sobie to wyobrazić, korzystając z tekstowej przeglądarki internetowej, np. Lynx). Wraz z przeglądarką internetową z interfejsem graficznym (GUI) przy słowie pisanym zagościły zdjęcia. A potem wszystko potoczyło się samo…

Dziś internet jest iście multimedialnym medium, metamedium, medium synkretycznym. Dokonała się w nim konwergencja.

Konwergencja (czyli przenikanie się, łącznie się różnych – w tym wypadku – form przekazu) obejmuje dwa zasadnicze obszary:

1. Konwergencja metod przekazu informacji, określana także jako konwergencja mediów (internet jako metamedium),
2. Konwergencja rodzajów mediów internetowych (przez co klasyfikacja wielu serwisów online jest niemożliwa bądź trudna).

O ile wyjaśnienie tego zjawiska na pierwszym obszarze jest proste (współistnienie różnych rodzajów treści w ramach jednej [pod]strony), o tyle konwergencja rodzajów mediów internetowych może być nieco trudniejsza do szybkiego zwizualizowania.

Wyobraźmy sobie duży portal internetowy, np. Onet. Pierwotnie portal był niczym więcej, tylko katalogiem stron www. (Polecam wpis, w którym zebrałem zrzuty ekranu pierwotnych wersji popularnych stron internetowych). Z czasem na jego stronach pojawiły się aktualności. Obok katalogu www (jako rodzaju strony internetowej) pojawił się zatem serwis informacyjny (jako odrębny typ witryny). Na przestrzeni lat dokładano kolejne klocki, w efekcie czego pojęcie portalu się rozmyło. Dziś w ramach jednego portalu istnieją blogi, serwis VOD (ang. video on demand – wideo na żądanie), a nawet sklep internetowy.

Konwergencja rodzajów mediów internetowych nie dotyczy tylko dużych portali (choć na ich przykładzie najłatwiej to zjawisko przedstawić). Weźmy pod lupę wortale tematyczne. Kiedyś grupowały teksty dotyczące konkretnej dziedziny. Dziś oferują fora dyskusyjne, galerie zdjęć, blogi i bazy danych. Integralną częścią niektórych serwisów tematycznych są także małe stacje radiowe (gdzie emitowane są podcasty oraz muzyka lubiana przez członków grupy docelowej) czy sklep internetowy.

Konwergencja trwa nadal. Myślę, że przyczynią się do tego serwisy społecznościowe – będą coraz częściej wykorzystywanym narzędziem i z czasem mogą zastąpić przeglądarkę internetową. Nie śmiejcie się – już teraz przeglądarki internetowe przypominają bardziej platformę do uruchamiania e-aplikacji działających w chmurze niż prosty program do przeglądania stron internetowych.

Konwergencja obejmie zatem trzeci obszar – komunikacja i konsumpcja treści staną się niemal jednym, a miejsce przeglądarki internetowej zajmie e-usługa. Muszę wymyślić nazwę dla tego zjawiska… :)

Odpowiedziałem, że wszystko powinno zacząć się od określenia celu istnienia serwisu. (Będę mówił o zakładaniu/prowadzeniu strony; pamiętajcie jednak, że dziennikarze rozpoczynający pracę w już istniejącej redakcji, również powinni odpowiedzieć sobie na pytanie „po co?”.)

Cel istnienia strony determinuje szereg podejmowanych działań – na tej podstawie określamy grupę docelową, linię programową, strategie promocji, cykl życia publikacji i wiele innych elementów. Dróg do realizacji celu jest wiele, jednak brak świadomości celu sprawia, że poruszamy się po omacku.

Cały problem polega na tym, że niewielu początkujących redaktorów naczelnych zdaje sobie sprawę z potrzeby zdefiniowania celów (bo tych zazwyczaj jest więcej niż jeden). One zawsze istnieją, czasem jednak jedynie w podświadomości. Nie zawsze są górnolotne czy odnoszące się do kwestii natury ekonomicznej. A nawet jeżeli są próżne, to gdybyśmy przyznali się do nich, byłoby nam łatwiej je osiągnąć…

O celach na moim przykładzie

Ja miałem trochę szczęścia. Uświadomiłem sobie to dopiero niedawno, gdy zastanowiłem się, jakie cele przyświecały mi podczas zakładania strony. Z jednej strony interesowałem się komputerami, z drugiej zaś – wreszcie chciałem mieć coś swojego. Ciężko jednak nazwać to celem, jednak – jak się zaraz przekonacie – ma znaczenie. Powiem szczerze: kilku dobrych kolegów pisywało do innych, konkurencyjnych serwisów, czym bardzo mi imponowali. Idąc w ich ślady (lecz nieco inną drogą: poprzez założenie własnej strony) mogłem nie tylko powiedzieć, że ja też publikuję w internecie, ale także miałem motywację do tego, by rozwijać swoje zainteresowania. Miałem wówczas 16 lat*.

Nie chciałem ani zarabiać, ani zbawiać świata… Chciałem przynależeć i móc się tą przynależnością pochwalić. Jednak – o zgrozo – spodobało mi się to! I z czasem te cele ustępowały innym, bardziej ambitnym. Chciałem, by założony przeze mnie serwis dostarczał rzetelnych informacji i stanowił punkt odniesienia dla innych pasjonatów komputerów (takie z resztą hasło reklamowe – punkt odniesienia (ang. reference point – bo przecież musiało brzmieć tak… amerykańsko) towarzyszyło PC Centre na pewnym etapie rozwoju).

Po drodze napotkałem wiele poważnych problemów, które nie pozostały bez wpływu na cele istnienia PC Centre. Sytuacja na rynku sprawiła, że w pewnym momencie wśród powodów, dla których prowadziłem tę stronę, musiały pojawić się czynniki ekonomiczne. Jednak do momentu przekazania sterów moim następcom najważniejszym celem była rzetelność dziennikarska. PC Centre było dla mnie szkołą dziennikarstwa, zarządzania zespołem i prowadzenia interesów w taki sposób, by suwerenność witryny nie była naruszona.

Obecnie hasłem, które promuje założony przeze mnie serwis, jest słowo „obiektywnie”. To się udało – nasze testy nie są idealne (wciąż jest wiele elementów, nad którymi musimy popracować), ale zdobywamy bardzo przychylne opinie. Nie zawsze są one widoczne w komentarzach (nawet moje badania dowodzą, że internauci rzadko wyrażają w ten sposób przychylne opinie), ale w czasie różnego rodzaju spotkań czy rozmów za pośrednictwem komunikatorów internetowych ja i moi współpracownicy słyszeliśmy, że „robimy dobrą robotę”.

Cele działalności mediów internetowych
pomagają w odniesieniu sukcesu

Jakie wnioski wypływają z tego, co napisałem? Cele ewoluują, czasami od bardzo błahych ku ambitnym, zasadnym z biznesowego czy moralnego punktu widzenia. Brak pełnej ich świadomości nie wyklucza sukcesu, jednak wówczas większą rolę odgrywa przypadek. PC Centre nie odniosło spektakularnego sukcesu, jednak IMHO, biorąc pod uwagę punkt startowy i sytuacje losowe, udało nam się całkiem wiele.

Jeśli już na starcie zdefiniujecie konkretne cele, realizacja przyjdzie Wam łatwiej. Sama świadomość sensu działalności nie gwarantuje to sukcesu, jednak w razie nieosiągnięcia oczekiwanych efektów łatwiej Wam będzie wyciągnąć wnioski na przyszłość. Trudno bowiem mówić o błędach, skoro nie wiadomo, dokąd zmierzamy…

Celów zazwyczaj jest wiele. Warto jednak spośród nich wybrać jeden wiodący. Uważam, że cenne jest także zdefiniowanie dodatkowych założeń, które winny być zrealizowane w określonej perspektywie czasu.

Co może być Twoim celem?

Stałymi celami zasadniczymi i pobocznymi mogą być:

• osiągnięcie zysku,
• zbudowanie społeczności internautów zainteresowanych konkretnym tematem i wzajemna wymiana wiedzy,
• zbudowanie tzw. publicity wokół jakiejś konkretnej sprawy (np. problemów określonej mniejszości),
• utworzenie i rozwijanie nowej niszy (np. serwis informacyjny producenta nieznanych dotąd urządzeń),
• dostarczenie rzetelnych i pogłębionych bieżących informacji (warto ściśle zawęzić obszar),
• uzyskanie statusu eksperta w zakresie oceny określonych produktów,
• pomoc w rozwiązywaniu określonych problemów,
• zbudowanie i rozwijanie bazy jakichś danych (np. silną stroną Filmwebu jest przeogromna biblioteka informacji o filmach, wraz z ocenami i komentarzami internautów),
• itd.

Celami terminowymi mogą być (określone w konkretnym przedziale czasu):

• przychód/zysk,
• ilość pozyskanych reklamodawców,
• ilość sprzedanych abonamentów na dostęp do treści,
• oglądalność,
• ilość zaangażowanych członków społeczność zgromadzonej wokół serwisu,
• ilość odnośników prowadzących do strony,
• itp.

Fundament wszystkiego

Cele determinują niemal wszystko. Przede wszystkim wpływają na określenie grupy docelowej, do której kierujecie przekaz. A dalej? To już domino…

Jeśli wśród celów, dla których powołujecie do życia nowe medium internetowe, są czynniki ekonomiczne, przeczytajcie koniecznie wpis na temat modeli biznesowych oraz cykl wpisów dotyczących reklamy internetowej. Cele istnienia mediów internetowych przejawiają się także w ujęciu tematu, zatem warto zastanowić, jak dalece powinniście się zagłębiać przedstawiając daną sprawą (nie zwalnia to dziennikarza z obowiązku z poznania tematu najwnikliwiej, jak to możliwe).

Wiecie co? W zasadzie mógłbym Wam polecić lekturę całego bloga, i wielu innych. Tak fundamentalne znaczenie ma cel.

Na koniec raz jeszcze zaznaczam: nie zrażajcie się, gdy nie uda się Wam osiągnąć założonych celów. Ich istnienie sprawia, że świadomie możecie ocenić swoją pracę oraz wpływ czynników, na które nie mieliście wpływu. I wyciągnąć wnioski.

Powodzenia! Komentarze mile widziane :)

* Początki mojej „twórczości” odnoszą się do strony geo.website.pl – kiedyś o tym napiszę, bo to ciekawa historia.

Blottr.com (przynajmniej na pierwszy rzut oka) nie wyróżnia się niczym szczególnym. Na swoich stronach udostępnia różne teksty autorstwa dziennikarzy-amatorów (nie mam na myśli ich kompetencji, lecz status zawodowy – z resztą chyba znacie moje poglądy na temat dziennikarstwa obywatelskiego :)). Wśród nich dominują aktualności dotyczące spraw społecznych i politycznych. Serwis podejmuje też tematy związane ze sportem i technologiami.

Przyznam szczerze, że gdy w internetowym serwisie The Guardiana przeczytałem tę informację, byłem zaskoczony. Po krótkiej analizie „biznesu roku” (wyobraźcie sobie wielki cudzysłów) to zaskoczenie jest jeszcze większe – blottr.com nie jest ani innowacyjny, ani oryginalny, a pod względem funkcjonalności, częstotliwości aktualizacji (a zatem także liczby dziennikarzy obywatelskich), a nawet estetyki wykonania, daleko mu do polskich serwisów dziennikarstwa obywatelskiego.

Jakiś lipny ten konkurs, nie uważacie? :) Pełna lista zwycięzców dostępna jest na stronie startups.co.uk.

Tymczasem zapraszam Was do zobaczenia ciekawej (i kolejnej już) animacji na temat stanu social media. Prezentowane tam dane to moja argumentacja, dlaczego ów respekt jest zasadny:

Uwaga! Kto pierwszy odpowie na pytanie zadane w tytule niniejszego wpisu, otrzyma nagrodę – pakiet materiałów szkoleniowych na temat dziennikarstwa internetowego. Co prawda mam pewne wątpliwości do wartości naukowej tego klipu (uznajmy go raczej za ciekawostkę :)), jednak nie czarujmy się – to konkurs na spostrzegawczość, a nie wiedzę :)

Swoją drogą w serwisie motoryzacyjnym Interii wyczytałem, że liczba zarejestrowanych pojazdów przekroczyła miliard.

O tym, że Microsoft drugi raz przymierza się do przejęcia Yahoo, amerykańskie gazety pisały już jakiś czas temu. (Pierwsza próba przejęcia najstarszego na świecie portalu internetowego miała miejsce w 2008 roku i zakończyła się niepowodzeniem.) Co prawda do finalizacji transakcji jeszcze daleka droga, jednak Microsoft wydaje się naprawdę uparty. Krążą plotki, że może dogadać się z innymi podmiotami i wspólnymi siłami przejąć Yahoo.

Dziś zdaniem ekspertów Yahoo jest w gorszej sytuacji niż w 2008 roku – głównie za sprawą sukcesów Facebooka i Google. Potencjalni inwestorzy (oprócz Microsoftu o przejęciu starają się także inne podmioty, głównie fundusze private equity – m.in. Silver Lake i TPG Capital) widzą jednak szansę – Yahoo ma potencjał, który nie jest wykorzystywany ze względu na nieefektywne zarządzanie.

Przejęcie Yahoo może być milowym krokiem w kierunku umocnienia pozycji Microsoftu na rynku internetowym. Tym samym gigant z Redmond mógłby śmielej konkurować przede wszystkim z Google – nie tylko na rynku wyszukiwarek, ale także reklamy internetowej.

Warto zauważyć, że zarówno Yahoo, jak i Microsoft posiadają własne wyszukiwarki (ta od Microsoftu dostępna jest pod nazwą Bing, w 2009 roku zastąpiła MSN Search). Nie sądzę, by w razie przejęcia Yahoo Microsoft utrzymywał dwie wyszukiwarki, choć strategia pozornej konkurencji znana jest na rynku (jako przykładem posłużę się sklepami Media Markt i Saturn, które mają wspólnego właściciela). Myślę, że bardziej prawdopodobne jest to, iż Microsoft zamknąłby jedną z wyszukiwarek, wcześniej wybierając to, co najlepsze w funkcjonalności każdej z nich. W ten sposób Google mógłby zyskać równego konkurenta.

Zwróćcie uwagę, że w Stanach Zjednoczonych Google nie ma tak silnej pozycji jak w Polsce. Z danych dostarczonych przez Megapanel PBI/Gemius za wrzesień 2011 wynika, że zasięg Google w naszym kraju kształtuje się na poziomie 93%. Tymczasem zasięg Google w Stanach Zjednoczonych według danych Alexa.com wynosi około 50%.

A co z portalami Yahoo! I MSN? Tu o prognozy nieco trudniej. Jest bardzo prawdopodobne, że oba serwisy byłyby utrzymywane. Microsoft i tak mógłby zaoszczędzić na kosztach związanych z opracowywaniem treści, nakazując obu zespołom redakcyjnym współpracę.

Myślę, że jeżeli strony dobiją targu, transakcja będzie miała miejsce w 2012 roku. Jeśli tak się stanie, niemal na pewno będzie to wydarzenie roku!

Włodek i Karol znani są z poczucia humoru oraz właściwego sobie spojrzenia na świat. Czy zatem polskie i zagraniczne gwiazdy mają się czego obawiać? Sprawdźcie sami – dwa pierwsze odcinki są już opublikowane (odcinek 1, odcinek 2).

Autorzy Lekkostronniczego.tv to jedni z pierwszych polskich wideoblogerów, którzy dzięki swojej twórczości wchodzą do świata komercyjnych mediów. Program z ich udziałem oglądany jest przez około 30 000 widzów (najpopularniejszy dotąd odcinek nr 173 obejrzano ponad 175 tys. razy).

PS O Lekkostronniczym.tv z moich ust mogliście usłyszeć m.in. w audycji wyemitowanej w Polskim Radiu – wówczas mówiłem o akcji społecznej, w którą się włączyli. I znowu robię im reklamę… Ech :)

Jak się czuję? Dziwnie. Z jednej strony jestem pewien, że PC Centre jest w dobrych rękach, a moi następcy będą mogli dać upust swojej pasji i pomysłom (które – przyznaję – czasem blokowałem: bo nie ma pieniędzy, bo są ważniejsze sprawy, bo to się nie sprzeda…). Z drugiej strony powstała pewna pustka – mam nadzieję zapełnić ją choćby częstszym blogowaniem.

Przekazanie Pawłowi i Tomkowi opieki nad tym przedsięwzięciem kosztowało mnie bardzo wiele pracy i dostarczyło wiele cennych doświadczeń. Gdy te ostatnie przetrawię, podzielę się z Wami wnioskami – może i Wam się przydadzą; i to nie tylko w sytuacji, gdy sami będziecie przekazywać jakiś projekt. Sami rozumiecie – zanim przekazałem im władzę, musiałem po sobie posprzątać. Zatem ten zapowiadany wpis może być cenną lekcją z zakresu zarządzania serwisami internetowymi :)

Tymczasem serdecznie gratuluję Pawłowi i Tomkowi :) Powodzenia dla całej Redakcji PC Centre!

Żebyśmy się dobrze zrozumieli – po wykonaniu kroków przedstawionych w poradniku Wasz profil w nowej wersji będzie dostępny tylko dla Was oraz dla tych, którzy również włączą funkcję Timeline. Dopiero 30 września Wasza oś czasu będzie dostępna dla wszystkich (ci, którzy nie wykonają przedstawionych tu czynności, będą widzieli Wasz profil w starej wersji).

Pozwólcie, że posłużę się filmem instruktażowym udostępnionym przez jednego z internautów:

Oglądając wystąpienie Marka Zuckerberga, przyszło mi na myśl jedno zasadnicze pytanie: co na to właściciele licencji? Słyszeliśmy przecież o niejednym proteście wymierzonym np. w YouTube. Odpowiedź na padła w trakcie F8. Facebook porozumiał się z wieloma dostawcami treści – nie tylko multimedialnych. Zaproszeni przez Zuckerberga przedstawiciele dwóch firm – Netflix oraz Spotify – podkreślali, że to kolejny krok ku uczynieniu treści bardziej dostępnymi.

Ci, którzy są zaangażowani, są gotowi płacić za muzykę.
Daniel Ek, Spotify

Czy jednak z czasem – gdy użytkownicy przyzwyczają się do korzystania z treści bezpośrednio na Facebooku – nie będzie tak, że ci, którzy nie będą współpracowali z serwisem Zuckerberga, przestaną istnieć? To spore zagrożenie, ale i szansa na pozyskanie nowych użytkowników… A co z korzyściami finansowymi związanymi z publikacją treści? Nie czarujmy się: przygotowanie treści kosztuje, a ich prezentacja na Facebooku ograniczy możliwości związane z reklamą. Porzućmy jednak te pytania (póki co retoryczne) i wróćmy do prezentacji tego, o czym mówiono na konferencji F8.

Możliwości nowej wersji systemu OpenGraph są naprawdę spore. Mark Zuckerberg zachwalał, że zwiększy on poziom satysfakcji z gier online, dzięki możliwości nawiązania rywalizacji z Twoimi znajomymi. (Dzięki możliwości obserwowania, w co grają Twoi znajomi, będziesz mógł/mogła przyłączyć się do zabawy.) Jeżeli korzystasz z serwisu z przepisami, Twoi znajomi będą mogli dowiedzieć się, co w tym momencie gotujesz. Jeśli korzystasz z aplikacji podobnej do Nike+ – poznają trasę, którą przebiegłaś/-eś.

Zuckerberg powiedział, że dzięki nowej wersji OpenGraph nie będziemy musieli ograniczać się do dzielenia się tym, co lubimy. Jego zdaniem nowa wersja tego protokołu jest bardziej ludzka – mówimy, co czytamy, co gotujemy, w co gramy, czego słuchamy…

Co z prywatnością? OpenGraph to protokół, z którego korzystają aplikacje, a informacja o tym, co robisz w danym momencie dodawana jest automatycznie. Ale musisz wyrazić na to zgodę w nowym oknie ustawień prywatności:

Mark Zuckerberg nie ukrywał, że te zmiany są powiązane ze wprowadzeniem Timeline. Dzięki śledzeniu tego, co robisz, Twoja oś czasu – w pewnym sensie: historia życia – będzie automatycznie uzupełniana. Co więcej, Facebook będzie automatycznie oceniał ważność aktywności – za to odpowiadać będzie mechanizm GraphRank, uczący się oceniać znaczenie na podstawie monitorowania naszej aktywności oraz naszych wskazań (będziemy mogli „ręcznie” wpływać na działanie GraphRank).

Zapis konferencji F8

Zobaczcie to sami:

Timeline to odpowiedź na problem, na który zwrócił uwagę Mark Zuckerberg:

Historie, które zamieszczamy w serwisach społecznościowych najpierw przepadały, a potem – po wprowadzeniu odnośnika „Więcej” – były trudno dostępne.

Dzięki funkcji Timeline powrót do treści opublikowanych wcześniej będzie znacznie łatwiejszy. W poruszaniu się po osi czasu na pomóc zmodyfikowana strona profilu – możecie podejrzeć ją na jednym ze zdjęć. Po prawej stronie znajdą się daty, zaś cała treść – opublikowana przez nas oraz naszych znajomych – będzie przedstawiona w dwóch kolumnach. Między nimi znajdzie się linia – oś czasu z punktami odpowiadającymi dacie publikacji treści. Będą dwa rodzaje punktów – niebieskie (ważniejsze) oraz szare (mniej istotne – jeśli dobrze zrozumiałem).

Do osi czasu pewne informacje będą mogły być dodawane automatycznie – dzięki rozszerzonej funkcjonalności protokołu OpenGraph. Inne będziemy dodawali samodzielnie, korzystając z przycisku Dodaj do osi czasu (ang. Add to timeline).

Zdjęcia z konferencji F8, prezentujące Timeline

Założenia brzmią ciekawie i równie dobrze się prezentują… Myślę, że ten pomysł ma szanse na sukces. Facebook stanie się narzędziem jeszcze potężniejszym – będzie w większym stopniu pamiętnikiem prezentującym całe nasze życie.

Na koniec ciekawe porównanie, jakiego użył Zuckerberg:

Profil – to nasze 5 minut. Tablica, na której prezentujemy statusy – nasze 15 minut. Timeline to kolejne godziny na prezentację naszego życia.

Zapis konferencji F8

Zobaczcie to sami: