Ten wpis nie będzie aż tak interesujący, jednak jego znaczenie jest fundamentalne i to od niego de facto powinienem rozpocząć niniejszy cykl wpisów. Zaproponuję Wam czynniki, w oparciu o które można spróbować dokonać próby typologizacji blogów.

Typologia blogów jest rozbudowana i wielowymiarowa – wynika to z szerokiej definicji bloga, różnych motywacji, które skłaniają autorów do jego prowadzenia oraz ze specyficznych cech internetu. Nie możemy o tym zapomnieć podczas klasyfikacji, by cały cykl wpisów składał się na typologię uwzględniającą najróżniejsze (w tym nietypowe) blogi i nurty. Wymaga to jednak wyróżnienia całego szeregu czynników wpływających na klasyfikację blogów – a to przecież dopiero ramy, które wypełnione zostaną konkretnymi typami blogów.

Do najważniejszych nich moim zdaniem wyznaczników systematyzujących typologię internetowych dzienników można zaliczyć:

• Przeważający rodzaj treści – na blogu mogą być publikowane teksty (o różnym charakterze), zdjęcia, filmy, materiały audio, odnośniki itp.;
• Podejmowane tematy – blogi mogą poruszać jeden ściśle określony temat, kilka tematów w ramach jednej, ogólnie nakreślonej kategorii lub szerokie spektrum niepowiązanych ze sobą tematów;
• Liczbę autorów – blog może być redagowany zarówno przez jedną osobę, jak i przez grupę autorów;
• Podmiot będący dysponentem bloga – autor może być niezależny, lecz niektórzy blogerzy działają w ramach zlecenia;
• Cel i motywacje – powody, dla których internauci poświęcają swój czas na prowadzenie blogów, są różne; często determinują one charakter bloga, w tym np. wydźwięk zamieszczanych wpisów;
• Dostępność bloga – może on być dostępny dla każdego internauty, ale równie dobrze zabezpieczony hasłem;
• Objętość tekstu – czynnik ten jest bardzo istotny w przypadku mikroblogów;
• Częstotliwość publikowania nowych treści – pozwala na określenie dynamiczności bloga;
• Lokalizacji bloga – czy został założony na platformie blogowej lub w serwisie społecznościowym, czy też prowadzony jest na odrębnym serwerze, w odrębnej domenie;
• Urządzenia/technologie wykorzystywane do publikacji treści – w związku z rozwojem technologii blogi mogą być prowadzone przy pomocy różnych urządzeń, a to determinuje wiele innych cech;
• Otwartość na komentarze – na krańcach kontinuum znajdują się blogi, które nie dają możliwości pozostawienia komentarza, oraz takie, na których zamieszczone przez blogera wpisy stanowią punkt wyjścia dla dalszej, burzliwej dyskusji.

Jak widzicie, czeka mnie sporo mrówczej pracy. Mam jednak nadzieję, że ta długa lista pomoże mi odzwierciedlić różnorodność blogosfery.

W kolejnych wpisach przedstawione ramy wypełniane będą konkretnymi propozycjami typów blogów. Niemniej jestem otwarty na Wasze sugestie – może przeoczyłem jakiś czynnik, w oparciu o który można będzie stworzyć ciekawą typologię. (Nie, poziom inteligencji autora odpada! :))

Zacznę jednak budowę domu od okien. Wpis wprowadzający, w którym raz jeszcze nakreślę kryteria, w oparciu o które można stworzyć typologię blogów, zamieszczę nieco później. Tymczasem podzielę się z Wami nietypowym podziałem…

Jeremy Wright analizując blogi firmowe przygotował ciekawą typologię autorów internetowych dzienników. Wyróżnił on siedem rodzajów osób prowadzących blogi, zastrzegając jednocześnie, że niektórych blogerów można zaliczyć do kilku z wymienionych grup. Autorów blogów biznesowych przyrównał on do fachów lub elementów infrastruktury miejskiej:

• Fryzjerzy – blogerzy dysponujący wiedzą, którą zdobywali latami rozmawiając z różnymi, w tym wpływowymi ludźmi; lubią dzielić się zdobytym doświadczeniem – są w pewnym sensie analitykami lub doradcami.
• Kowale – znają swój fach, a ich wiedza wykorzystywana jest wewnątrz firmy. „Projektanci oprogramowania w IBM, Sun i innych dużych firmach komputerowych odgrywają rolę kowali oferując swoje doświadczenie w celu rozwiązania problemów w firmie” – pisze Wright.
• Mosty – nawiązują kontakty, wpływają na ludzi i pomagają ich zjednoczyć. W korporacjach blogerem-mostem może być na przykład specjalista ds. public relations.
• Okna – podobnie jak kowale działają zwykle wewnątrz firmy i wykorzystują swoją wiedzę do formułowania opinii. Blogerzy-okna mówią jednak nie tylko o sprawach wewnątrzfirmowych, ale także tych, które dzieją się na zewnątrz przedsiębiorstwa.
• Znaki drogowe – nietypowi blogerzy, ponieważ zwykle nie dzielą się swoimi opiniami, a na pewno nie jest główny cel ich blogowania. Wskazują ciekawe informacje związane z daną branżą, a po więcej  szczegółów często odsyłają na inne blogi.
• Puby – stymulują dyskusje, w których uczestniczą różne osoby związane z daną branżą; rozmowy są nie tylko wartościowe pod względem merytorycznym, czasem są źródłem rozrywki.
• Gazety – publikują wiele informacji o danej branży, przy czym starają się zachować obiektywność: bardziej przekazują wiadomości niż dzielą się opiniami.

Przedstawioną typologię można odnieść przede wszystkim do blogów firmowych (ot odkrycie Ameryki, skoro powstała w wyniku analizy weblogów prowadzonych przez przedstawicieli przedsiębiorstw), ale nie tylko. Nadaje się także do tego, by oddać różnorodność blogów specjalistycznych (co dokładnie przez to rozumiem – dowiecie się już wkrótce), ale także blogów w ogóle.

Dlaczego zaczynam od propozycji Jeremy’ego Wrighta? Przede wszystkim dlatego, że jest ciekawa. Mam nadzieję przygotować ten cykl w taki sposób, żeby lektura wpisów publikowanych w jego ramach nie była dla Was nudnym wywodem teoretycznym, ale wspólnym odkrywaniem różnorodności blogów, a nawet więcej – ogółu serwisów internetowych.

Zapraszam Was do wyciągania generalnych wniosków z czasem ledwie widocznych zjawisk. Mam nadzieję, że będą one także źródłem inspiracji dla Waszej blogowej/e-dziennikarskiej twórczości :)

PS Do której grupy blogerów się zaliczacie? Z odpowiedzią na to pytanie wiąże się mały konkurs :)

Tymczasem zapraszam Was do zobaczenia ciekawej (i kolejnej już) animacji na temat stanu social media. Prezentowane tam dane to moja argumentacja, dlaczego ów respekt jest zasadny:

Uwaga! Kto pierwszy odpowie na pytanie zadane w tytule niniejszego wpisu, otrzyma nagrodę – pakiet materiałów szkoleniowych na temat dziennikarstwa internetowego. Co prawda mam pewne wątpliwości do wartości naukowej tego klipu (uznajmy go raczej za ciekawostkę :)), jednak nie czarujmy się – to konkurs na spostrzegawczość, a nie wiedzę :)

Swoją drogą w serwisie motoryzacyjnym Interii wyczytałem, że liczba zarejestrowanych pojazdów przekroczyła miliard.

Włodek i Karol znani są z poczucia humoru oraz właściwego sobie spojrzenia na świat. Czy zatem polskie i zagraniczne gwiazdy mają się czego obawiać? Sprawdźcie sami – dwa pierwsze odcinki są już opublikowane (odcinek 1, odcinek 2).

Autorzy Lekkostronniczego.tv to jedni z pierwszych polskich wideoblogerów, którzy dzięki swojej twórczości wchodzą do świata komercyjnych mediów. Program z ich udziałem oglądany jest przez około 30 000 widzów (najpopularniejszy dotąd odcinek nr 173 obejrzano ponad 175 tys. razy).

PS O Lekkostronniczym.tv z moich ust mogliście usłyszeć m.in. w audycji wyemitowanej w Polskim Radiu – wówczas mówiłem o akcji społecznej, w którą się włączyli. I znowu robię im reklamę… Ech :)

Uprzedzę zarzuty… Tak, badania, na wyniki których się powołuję, nie są w pełni reprezentatywne. Jednak zarówno zakres ich promocji, jak i liczba udzielonych odpowiedzi, są podobne, a więc z całą pewnością można na ich podstawie wysunąć wysoce prawdopodobny wniosek co do trendu:

Coraz więcej osób będzie postrzegać blogerów jako dziennikarzy.

Dziennikarstwo to nie tylko publikowanie informacji na temat bieżących wydarzeń i faktów, ale przede wszystkim ich zbieranie. Jeśli więc blogerzy zajmują się tylko i wyłącznie odtwórczym powielaniem tego, co publikują media tradycyjne lub profesjonalne media internetowe, dziennikarzami nie są. Ale jeśli tak jak Kataryna, zestawiając różne doniesienia prasowe na ten sam temat, znajdują nieścisłości oraz nowe fakty – wykonują kawał dobrej, analitycznej i dziennikarskiej pracy. (Dziennikarstwo jest więc według mnie czymś więcej niż aktywnym uczestnictwem w masowym komunikowaniu. Nadal jednak jest to pojęcie szerokie – moim zdaniem mianem dziennikarza można określić nie tylko reportera, ale i np. osobę przygotowującą tekst na bazie depesz agencyjnych. Ważne jest, by dana osoba wnosiła coś nowego do ogólnodostępnych zasobów informacji.)

Blogowanie naiwnych neofitów

Z postrzeganiem zarówno blogowania, jak i (niestety jeszcze) dziennikarstwa internetowego, jest tak, jak z postrzeganiem internetu pod koniec XX wieku. 19 kwietnia 1995 roku, gdy w Oklahoma City wybuchła bomba zabijając 168 osób, po raz pierwszy na tak szeroką skalę wykorzystano internet do przekazywania informacji. (To wydarzenie to jeden z ważniejszych punktów w burzliwej historii dziennikarstwa internetowego, której kiedyś poświęcę osobny wpis.) Jednak to, co jedni postrzegali jako: szansę na zaistnienie w przestrzeni medialnej, narzędzie komunikacji na szeroką skalę i zapowiedź nowego, lepszego porządku medialnego, inni uznali za zagrożenie.

W informacjach pojawiających się na ekranie komputera jest coś zaskakująco kuszącego. (…) Wielu dziennikarzy, którzy powinni być zawodowymi sceptykami, znajduje się w pozycji naiwnych neofitów.
Theresa Grimaldi Olsen, Columbia Journalism Review, 1995 r. (cyt. za Stuartem Allanem)

Te słowa w dużej mierze można by odnieść do tego, co dziś ma miejsce w blogosferze. Blogerzy nierzadko publikują „informacje” niepotwierdzone lub wręcz wymyślone, czasem o charakterze sensacyjnym, które znalazłszy się na Wykopie zagwarantują im dużą oglądalność. Albo pisząc, udają kogoś, kim nie są. W ten sposób także można wywołać niezłe zamieszanie lub wzbudzić (słuszne?) zaniepokojenie u czytelników. (Polecam Wam lekturę artykułów z Washington Post: 1, 2.) Jednak nie zawsze jest to jednoznacznie złe działanie – czasem za kreowaniem fikcji sprzedawanej jako prawda może stać chęć zwrócenia uwagi społeczeństwa na niedostrzegane lub przemilczane tematy. Jedno jest pewne: takie blogowanie nie ma nic wspólnego z dziennikarstwem – to po prostu „powieściopisarstwo”.

Blog – kiedyś e-pamiętnik, a dziś?

Jeszcze 5-7 lat temu bloga utożsamiano z internetowym pamiętnikiem (taki pogląd to przede wszystkim efekt utrwalenia w świadomości społeczeństwa wielu wypowiedzi prasowych z tamtych czasów, ale i szczególnego zainteresowania tym rodzajem stron www przez młodych eksribicjonistów). Nie muszę chyba pisać, że takie blogowanie także nie ma nic wspólnego z dziennikarstwem?

Także dziś prowadzenie bloga to w dużej mierze tworzenie śmieci, które potęgują chaos, zamiast czynić świat informacji bardziej uporządkowanym. Jednak coraz mniej wśród blogów „radosnej twórczości nastolatek” – innymi słowy blogowanie przestaje być tredny jako sposób na tzw. „pokazanie siebie”. (Na temat swoich przeżyć pisze tylko 16% blogerów, a wśród autorów stron internetowych tego typu tylko 15% osób ma 20 lub mniej lat).

Po tę formę działalności w internecie coraz częściej sięgają osoby, które naprawdę mają coś do powiedzenia. Jak wynika z rezultatów moich badań, dziś blogerzy piszą, ponieważ w ten sposób mogą przedstawić swoje opinie, ale także dzielić się wiedzą i rozwijać zainteresowania. Co więcej, ważna jest dla nich wartość merytoryczna (91,5%) oraz weryfikacja informacji (84,9%). Co prawda to tylko deklaracje, a każdy chce stawiać siebie w dobrym świetle, jednak z całą pewnością podejście tych, którzy faktycznie czynią jak deklarują, jest dziennikarskie.

Blogerom nie zależy…

Gdy zapytałem kilku blogerów o ich zdanie na ten temat, wielu stwierdziło, że oni wcale nie aspirują do miana dziennikarzy. Wykonują swoją pracę w sposób rzetelny, najlepiej jak potrafią. Co więcej, poświęcają temu zajęciu wiele czasu,,, Jednak mimo wszystko wolą określać siebie mianem blogerów, a nie dziennikarzy. Są też tacy, którzy blogowanie traktują jako etap na drodze do dziennikarstwa – pewnego rodzaju szkołę, w której mogą szlifować swoje umiejętności.

Jeśli blogowanie to dziennikarstwo (a jak wspominałem, są blogi, w przypadku których to określenie jest bardzo zasadne), to z pewnością specyficzne, różniące się od tego tradycyjnego:

• To dziennikarstwo pozbawione zwierzchności i nie podlegające procedurom wewnątrzredakcyjnym. Działalność blogerów podlega w pewnym stopniu ocenie blogosfery – to społeczność pełni rolę „instytucji kontrolnej” (pomijając oczywiście sądy, które w ostateczności będą rozstrzygać ewentualne konflikty).
• To zazwyczaj dziennikarstwo opinii (dziennikarstwo publicystyczne) – blogerzy przedstawiając bowiem fakty, bardzo często poddają je ocenie.
• To czasem dziennikarstwo jednej chwili – wiele blogów (informacyjnych) powstaje tylko po to, by przekazać relację z jakiegoś wydarzenia (wojna w Iraku czy tsunami w Azji Południowo-Wschodniej wpłynęły na postanie wielu blogów, które wykorzystywano do relacjonowania tego, co ich autorzy widzieli na własne oczy).

Jeśli blogowanie to dziennikarstwo, to blogi spełniają najważniejszy warunek, by uznać je za profesjonalne media. Na szczęście dla starych mediów, i dla samych blogerów też, że dotyczy to nielicznych stron internetowych tego typu.

P.S. Tym wpisem zainaugurowałem cykl poświęcony profesjonalizacji blogosfery. Myślałem o nim już dawno – tymczasem ostatnie wydarzenia dostarczyły mi kolejnych argumentów :) Do przeczytania!

Zapraszam Was do lektury pełnego raportu z badań. Wyniki rzucają bowiem nieco nowego światła na to, jak czytelnicy blogów postrzegają blogerów i co autorzy internetowych dzienników myślą o sobie samych. Z opracowania dowiecie się także, które tematy cieszą się największym zainteresowaniem czytelników i jak na to zapotrzebowanie na informacje odpowiadają blogerzy.

Dla tych, którzy nie mają czasu na lekturę całego dokumentu (jest dość obszerny), wybrałem kilka ciekawych faktów:

1. 55% blogerów to kobiety. Większość blogerów ma wykształcenie wyższe (30%).
2. Ludzie między 20 a 25 rokiem życia stanowią grupę najchętniej czytającą blogi.
3. Najchętniej czytanym rodzajem blogów są te specjalistyczne (i/lub firmowe). Wśród tematów najczęściej poszukiwanych przez czytelników są:
   • polityka i społeczeństwo (57%),
   • technologie (38%),
   • biznes, gospodarka i prawo (32%),
   • kultura i religie (31%).
4. Tematy związane z polityką i sprawami społecznymi na swoim blogu porusza 30% ankietowanych.
5. 35% badanych czyta regularnie od 1 do 3 blogów. Przez „regularne czytanie” większość rozumie czytanie nowych wpisów kilka razy w tygodniu.
6. 30% blogerów zamieszcza 1 wpis na 2-4 dni. Tylko 33% blogerów uważa się za dziennikarzy internetowych.
7. 62% blogerów nie zamieszcza reklam. 60% blogów zlokalizowana jest na platformie blogowej (np. Blox.pl lub Blogger.com).
8. Większość czytelników wskazała unikalność informacji za czynnik, który skłania ich do odwiedzenia bloga.
9. Dla 87% ankietowanych czytelników ważna jest wartość merytoryczna bloga. Blogerzy zwracają na to dużą uwagę, opracowując wpisy.
10. Ponad połowa ankietowanych nie wymaga od blogera obiektywności. Autorzy internetowych dzienników to (w pewnym sensie) doceniają – głównym czynnikiem skłaniających ich do pisania jest możliwość przedstawienia własnej opinii (67%).

Więcej informacji znajdziecie w opracowanym przeze mnie raporcie. Zachęcam do cytowania wyników badań – proszę przy tym o podawanie źródła, zgodnie z informacją zamieszczoną w raporcie.

P.S. Dziś rozpocząłem prace nad kolejnymi badaniami dziennikarstwa internetowego w Polsce. To bardzo czasochłonne zajęcie, dlatego póki co odsyłam do wyników z 2008 roku.

Zgodnie z tym, co pisałem jeszcze w 2008 roku nawiązując do prezentacji Alaina Thysa, najważniejszy jest czytelnik (Recepta na sukces w sieci) – to dla niego piszecie i to on będzie oceniał Wasze wpisy. Wasza opinia o własnej twórczości jest mało ważna! (Pamiętajcie jednak, że nie można pisać wbrew sobie – jeżeli jako blogerzy chcecie odnieść sukces, musicie pogodzić oczekiwania użytkowników z własnymi pomysłami i osobowością; musicie być autentyczni!)

Gdy uda się Wam sprostać oczekiwaniom czytelników i zdobędziecie ich wierne grono, możecie spodziewać się, że będą oni polecali Wasz blog znajomym (choćby za pośrednictwem Facebooka). Tym sposobem tempo wzrostu oglądalności Waszego bloga będzie coraz większe. To oczywiste, ale chcę to powiedzieć dobitnie: użytkownicy są niezbędni, by blog mógł zacząć przynosić przychody. Przecież żadna firma nie zapłaci za reklamy, których nikt nie zobaczy.

Nie twórzcie bloga wyłącznie z myślą o zyskach! Z tego, co zauważam przemierzając blogosferę, największy sukces finansowy odnoszą ci blogerzy, którzy u początku swojej „kariery” ograniczyli liczbę reklam lub wręcz całkowicie z nich zrezygnowali. Zwiększa to bowiem autentyczność blogera. Poza tym duża liczba reklam bywa irytująca – sami zapewne tego doświadczacie – a chcecie przecież przekonać do siebie czytelników. Z blogowaniem jak z miłością – trzeba inwestować długo i konsekwentnie :)

Na koniec chcę zachęcić Was do tego, byście nie skupiali się na zyskach wyrażonych w pieniądzu. Ważniejsza może okazać się renoma, którą zyskacie w blogosferze. Autorzy blogów specjalistycznych mogą doczekać się zaproszenia na jakąś konferencję, a może nawet oferty pracy na wysokim stanowisku. Twórcy weblogów mogą zostać także zapraszani do udziału w akacjach marketingowych, jak na przykład Kominek, który promował markę Burger King w czasie wycieczki po Stanach Zjednoczonych, czy Maciej Budzich, który na przydrożnych billboardach promuje Windowsa 7.

Jeśli prowadzenie bloga ma być zyskowne, musi być zorientowane na czytelnika. Dobra treść to najlepszy sposób, by zyskać jego sympatię.

Jakie są możliwości zarabiania na blogu? Napiszę o tym wkrótce :) Już teraz zdradzę, że nie ma jednej recepty…

Inne wpisy z tego cyklu:

• Zarabianie na blogu – część 1: AdTaily
• Zarabianie na blogu – część 2: Google AdSense

http://badania.eredaktor.pl

Z góry dziękuję za czas poświęcony na wypełnienie ankiety oraz przekazanie odnośnika do niej innym!