Blottr.com (przynajmniej na pierwszy rzut oka) nie wyróżnia się niczym szczególnym. Na swoich stronach udostępnia różne teksty autorstwa dziennikarzy-amatorów (nie mam na myśli ich kompetencji, lecz status zawodowy – z resztą chyba znacie moje poglądy na temat dziennikarstwa obywatelskiego :)). Wśród nich dominują aktualności dotyczące spraw społecznych i politycznych. Serwis podejmuje też tematy związane ze sportem i technologiami.

Przyznam szczerze, że gdy w internetowym serwisie The Guardiana przeczytałem tę informację, byłem zaskoczony. Po krótkiej analizie „biznesu roku” (wyobraźcie sobie wielki cudzysłów) to zaskoczenie jest jeszcze większe – blottr.com nie jest ani innowacyjny, ani oryginalny, a pod względem funkcjonalności, częstotliwości aktualizacji (a zatem także liczby dziennikarzy obywatelskich), a nawet estetyki wykonania, daleko mu do polskich serwisów dziennikarstwa obywatelskiego.

Jakiś lipny ten konkurs, nie uważacie? :) Pełna lista zwycięzców dostępna jest na stronie startups.co.uk.

Zacznijmy od określenia, czym jest dziennikarstwo obywatelskie:

Dziennikarstwo obywatelskie (ang. citizen journalism) to masowe komunikowanie, dokonywane za pośrednictwem różnych mediów, zwłaszcza internetu i mediów audiowizualnych, którego inicjatorem są osoby nie będące zawodowymi dziennikarzami. Z poczucia misji/obowiązku lub ze względu na swoje zainteresowania informują oni o bieżących wydarzeniach, bardzo często o charakterze lokalnym. Informacjami dzielą się nierzadko zupełnie bezinteresownie, dla dobra swojego i innych. (def. własna)

Dziennikarstwo obywatelskie jest niewątpliwie przejawem społeczeństwa obywatelskiego – takiego, które czuje się odpowiedzialne za siebie. „Ja” rozumiane w kategoriach jednostkowych zostaje w społeczeństwie obywatelskim zastąpione przez „my”; odpowiedzialność za rozwój własny i najbliższych stopniowo zostaje uzupełniana o potrzebę odpowiedzialności za innych, „obcych”. Objawia się to choćby w większej partycypacji politycznej, większym zainteresowaniu ideą wolontariatu, a także w trosce o życie lokalnych społeczności. (Tak naprawdę na ten temat można by napisać bardzo obszerną rozprawę doktorską. Nie to jest jednak celem niniejszego wpisu :))

Wracając do stwierdzenia, które padło na wstępie, powinniśmy zadać sobie pytanie, czy to Polacy są coraz głupsi (zwłaszcza to tzw. „nowe pokolenie”), czy może my („stare pokolenie”) jesteśmy coraz mądrzejsi. Mam nadzieję, że prawdziwe jest to drugie stwierdzenie. Na pesymistyczną ocenę ludzi urodzonych już w wolnej Polsce wpływ może mieć ich luźniejszy styl życia, ale i zupełnie inny system edukacji i nieco odmienny system wartości.

Zauważcie jednak, drodzy Czytelnicy, z jak coraz większym zaangażowaniem to „nowe pokolenie” uczestniczy w tworzeniu informacji. Oczywiście, wśród nich jest wiele śmieci, ale jak mówi mitologia, to przecież z chaosu powstał świat :)

W dziennikarstwie obywatelskim widzę wielką szansę. Gdy Polacy przestaną być narodem na dorobku, system edukacji się ustabilizuje, a imprezowanie przestanie być wartością samą w sobie, aktywna partycypacja w tworzeniu i obiegu informacji może pomóc nam (i innym narodom oczywiście też) w tworzeniu państwa i społeczeństwa (celowo rozróżniam jedno od drugiego), których naczelną zasadą będzie transparentność.

Zauważcie, że dzięki idei dziennikarstwa obywatelskiego „reporter” może być niemal na każdym rogu. Widać to zwłaszcza w czasie katastrof. Jak dziś pamiętam zeszłoroczną powódź, w czasie której – dzięki informacjom napływającym na platformę Kontakt24 – dziennikarze stacji TVN24 wskazywali służbom ratowniczym miejsca, w których znajdują się ludzie potrzebujący pomocy. Dziennikarstwo przestaje być wobec tego tylko przekazem informacji. Staje się współodpowiedzialne, uczestniczące.

Możliwe jest to dzięki rozwojowi nowych technologii. Początki dziennikarstwa obywatelskiego zawdzięczamy internetowi. Globalna sieć, jako medium interaktywne, zaburzyła utarty schemat dystrybucji informacji. Odtąd każdy, kto miał ochotę, mógł stać się nadawcą – i to nierzadko stojącym na równi z wielkimi koncernami medialnymi. Trend ten (patrząc w kategoriach zjawiska masowego) zapoczątkowali blogerzy, do których później dołączyli dziennikarze obywatelscy (jednym z pierwszych, a obecnie najbardziej znanych serwisów dziennikarstwa obywatelskiego jest założony w 2000 roku przez Oh Yeon-ho koreański serwis OhmyNews – to tak na przekór tym, którzy uważają, że wszystko zaczęło się w Ameryce, choć prawdą jest, że serwis ten posiada także prężnie działające wydanie anglojęzyczne).

W Polsce dziennikarstwo obywatelskie związane jest z takimi serwisami, jak:

• Wiadomości24.pl
• iThink.pl
• Interia360.pl
• InfoTuba.pl
• Alert24.pl
• i innymi serwisami

Jednak zarówno w Polsce, jak i na świecie dziennikarstwo obywatelskie przestało być utożsamiane tylko z internetem. Informacjami można dzielić się także ze stacjami telewizyjnymi, np. za pośrednictwem platform Kontakt24 (TVN24) czy Twoje Info (TVP Info). Nie zapominajmy także o starej jak media masowe możliwości wysyłania listów do redakcji (prasowej), która w dobie internetu nabiera nowego znaczenia. Ale na tym nie koniec… Jeden z moich znajomych opowiadał mi, że jego artykuł opublikowany w serwisie Wiadomości24.pl doczekał się przedruku w gazecie należącej do Polskapresse – to kolejny dowód synergii mediów tradycyjnych i dziennikarzy obywatelskich.

Od mediów wymagamy informacji dostarczanych coraz szybciej, które jednocześnie powinny w jak największym stopniu dotyczyć nas osobiście. Dzięki ludziom zaangażowanym w rozpowszechnianie informacji jest to możliwe. Bo 38 mln dziennikarzy może dostrzec więcej; być tam, gdzie redaktor siedzący za biurkiem (choćby ze względów ekonomicznych) nie da rady dotrzeć.

Dzięki Wam, drodzy Dziennikarze Obywatelscy, społeczeństwo staje się coraz bardziej zaangażowane i odpowiedzialne – coraz bardziej obywatelskie!

Tytuł najlepszego dziennikarza obywatelskiego minionego roku został przyznany za całokształt twórczości. Oprócz tego przyznano nagrody w trzech kategoriach, za konkretne teksty.

W kategorii „Aktualności” za najlepszy uznano tekst Emilii Korczyńskiej (Emine) zatytułowany „Miałeś chamie złoty róg… – czyli o pomysłach minister Hall”. Spośród tekstów z kategorii „Blisko Nas” jurorom najbardziej do gustu przypadła publikacja Piotra Kosanowskiego, który pisał o stacji PKP w Sandomierzu. Trzecią grupę zatytułowano „Po godzinach”. Wyróżniony autor, Dawid Tomasz, starał się odpowiedzieć na pytanie „Dlaczego ogórek nie śpiewa?”.

W każdej z kategorii przyznano także po dwa wyróżnienia.

Gratuluję nagrodzonym i wyróżnionym. Poziom Waszych tekstów jest całkiem dobry :) Życzę dalszych sukcesów!

Mam nadzieję, że z roku na rok poziom polskiego dziennikarstwa obywatelskiego będzie coraz wyższy! Oby zachętą do pracy dla dziennikarzy-amatorów były konkursy takie jak ten organizowany przez Infotubę.

Wszystko zależy od tego, co rozumieć pod pojęciem „rozwija się”…

Pojęcie dziennikarstwa obywatelskiego zaczyna się coraz bardziej rozmywać – do niedawna uważać je można było za jedną z form dziennikarstwa internetowego. Dziś z usług dziennikarzy obywatelskich korzysta prasa, radio, telewizja (wspomnieć należy np. Czerwony telefon Radia ZET czy Kontakt 24 – platformę uruchomioną przez serwis TVN24.pl i stację TVN24).

Dziennikarstwo obywatelskie stało się trendy – każdy na pięć minut może zabłysnąć w telewizji czy na łamach serwisu internetowego. A kontent generowany przez użytkowników media doceniają coraz bardziej, bo jest tani i opatrzony pewnego rodzaju ekskluzywnością – można bowiem opublikować materiały, które nie powstałyby w tradycyjny sposób, bo dziennikarze nie są w stanie dotrzeć w każde miejsce (z resztą nie każde wydarzenie jest tego warte).

Bez zwątpienia InfoTuba to kolejna oznaka trendu „każdy obywatel jest dziennikarzem” (hasło promocyjne OhmyNews – serwisu uznawanego za prekursora dziennikarstwa obywatelskiego), co nie znaczy dziennikarzem dobrym. Dziennikarstwo obywatelskie to w pewnym stopniu dziennikarstwo półprawd (jednostronne przedstawianie tematu), w pewnym stopniu wręcz zagrożenie (ryzyko manipulacji, a nawet po prostu kłamstw), w pewnym stopniu „dostarczyciel informacyjnych śmieci”, poszerzający jedynie informacyjny szum w internecie.

Jednak tak przedstawiony obraz jest niepełny. Bo dziennikarstwo obywatelskie ma też istotne zalety. Pozwala na jeszcze szybszy dostęp do informacji, zwłaszcza do tych lokalnych (moim zdaniem dziennikarstwo obywatelskie powinno oznaczać dziennikarstwo lokalne). Dziennikarze społeczni wespół z bloggerami mogą stanowić silną przeciwwagę dla koncernów medialnych i być pewnego rodzaju organem kontroli. Jednak do tego nie potrzeba kolejnych serwisów w rodzaju InfoTuby: potrzeba profesjonalizacji (sic!) i kontroli ze strony wykwalifikowanych dziennikarzy.

Sprawdziło się to w OhmyNews, sprawnie działa w Wiadomościach24.pl (moim zdaniem jest to obecnie najlepiej prowadzony serwis dziennikarstwa obywatelskiego w Polsce), może uda się w InfoTubie.

Więcej o Infotubie przeczytacie na PC Centre: Nowy serwis dziennikarstwa obywatelskiego.